logo300x180
<linearGradient id="sl-pl-stream-svg-grad01" linear-gradient(90deg, #ff8c59, #ffb37f 24%, #a3bf5f 49%, #7ca63a 75%, #527f32)
0%
...

نکته های طراحی

تعیین تعداد گمانه‌های شناسایی زمین در پروژه‌های ساختمانی بر اساس نوع سازه و شرایط زمینمانه‌زنی، شناسایی زمین، ساختمان منفرد، انبوه‌سازی، فاصله گمانه‌ها، گودبرداری، مهندسی ژئوتکنیک

در بررسی تعداد گمانه‌های لازم برای شناسایی زمین در پروژه‌های ساختمانی، معیارها و استانداردهای مشخصی وجود دارد که بسته به نوع پروژه متفاوت است. برای ساختمان‌های منفرد، فاصله بین گمانه‌ها باید بین ۱۵ تا ۳۵ متر باشد و این فاصله به نوع لایه‌بندی زمین نیز بستگی دارد؛ اگر لایه‌بندی زمین یکنواخت باشد، تعداد گمانه‌ها بر اساس سطح اشغال ساختمان تعیین می‌شود و اگر زیر ۳۰۰ متر مربع باشد، تعداد کمتری نیاز است، اما برای سطوح بالاتر از ۱۰۰۰ متر مربع علاوه بر تعداد پایه، به ازای هر هزار متر مربع اضافی دو گمانه نیز باید افزوده شود. علاوه بر این، در صورت وجود گودبرداری عمیق‌تر از ۲۰ متر، تعداد گمانه‌ها باید ۵۰ درصد افزایش یابد. در پروژه‌های انبوه‌سازی نیز معیارها کمی متفاوت است؛ برای ساختمان‌هایی با بیش از ۱۲ طبقه، شرایط مشابه ساختمان منفرد اعمال می‌شود، اما برای ساختمان‌های بین ۵ تا ۱۲ طبقه فاصله گمانه‌ها بین ۳۰ تا ۶۰ متر است و برای ساختمان‌های کمتر از پنج طبقه در صورت لایه‌بندی یکنواخت، این فاصله بین ۵۰ تا ۱۰۰ متر و در غیر یکنواخت کمتر از ۳۰ متر تعیین می‌شود. در نهایت، نظر متخصص ژئوتکنیک در افزایش تعداد گمانه‌ها در شرایط خاص مانند گودبرداری‌های عمیق اهمیت بالایی دارد. این معیارها باعث می‌شود تعداد گمانه‌های لازم به‌درستی تعیین شود تا داده‌های ژئوتکنیکی دقیق و قابل اعتماد برای طراحی سازه فراهم گردد.

تحول در طراحی سازه‌های بیمارستانی با الزام طراحی عملکردی

از تاریخ ۱۴۰۳/۰۷/۰۱، اجرای دستورالعمل ۸۱۶ سازمان برنامه و بودجه برای طراحی عملکردی سازه‌های بیمارستانی الزامی شده است. این تحول، همراه با انتشار راهنمای ارزیابی و بهسازی سازه‌ها توسط مرکز تحقیقات، نقطه‌عطفی در جهت‌گیری طراحی سازه‌ها در کشور محسوب می‌شود. پیش از این، طراحی عملکردی بیشتر در مقاوم‌سازی و بهسازی با تکیه بر نشریه ۳۶۰ مطرح بود، اما اکنون وارد آیین‌نامه‌های طراحی سازه‌های جدید شده و به عنوان یک الزام، نه توصیه، تلقی می‌شود. بنابراین مهندسان طراح باید با درک این پارادایم شیفت، رویکرد خود را به‌روزرسانی کرده و آموزش‌های لازم برای طراحی عملکردی را فراگیرند تا هم در پروژه‌های بیمارستانی و هم در بهسازی‌های آتی، نقش مؤثری ایفا کنند.

بررسی مقاومت نوک و جداره شمع در حالت‌های فشاری و کششی

برای محاسبه ظرفیت باربری نوک شمع، باید فاصله نوک شمع تا تراز آب زیرزمینی را به‌درستی مشخص کرد. این فاصله می‌تواند به‌صورت متغیر باشد که در ضریب گامای آب ضرب می‌شود و سپس در مساحت نوک شمع لحاظ می‌گردد. در مورد مقاومت اصطکاکی شمع نیز، هنگام فشار وارد بر شمع، نیروی اصطکاکی​ در خلاف جهت نیرو عمل می‌کند. در حالت کششی نیز اصطکاک به‌صورت مخالف عمل می‌کند اما محاسبه آن ساده نیست و آیین‌نامه توصیه می‌کند از آزمایش بارگذاری استاتیکی استفاده شود. در نبود آزمایش، می‌توان مقاومت کششی اصطکاکی را بین ۷۰ تا ۸۵٪ مقدار فشاری آن در نظر گرفت.

لزوم استفاده از آرماتور گونه در فونداسیون‌های عمیق

در فونداسیون‌هایی با عمق بیش از ۹۰ سانتی‌متر، مطابق مبحث نهم مقررات ملی ساختمان، باید ضوابط تیرهای عمیق رعایت شود. در این حالت، استفاده از آرماتور گونه در دو وجه جانبی فونداسیون ضروری است. برای فونداسیونی به ارتفاع ۱.۵ متر، معمولاً شش میلگرد گونه (سه عدد در هر طرف) کافی است. این آرماتورها به‌دلیل فاصله زیاد بین مش بالایی و پایینی، نقش مؤثری در کنترل ترک‌های میانی دارند. هرچند آیین‌نامه مستقیماً به آرماتور گونه در فونداسیون اشاره نکرده، اما نقشه‌های اجرایی معمولاً تعداد محدودی از آن‌ها را در نظر می‌گیرند.

محاسبه ساده درز انقطاع ساختمان

برای ساختمان‌های تا ۸ طبقه، محاسبه درز انقطاع ساده است: ارتفاع کل ساختمان را در ۰.۵٪ ضرب کنید. حاصل، حداقل فاصله لازم از ساختمان مجاور است. مثلاً اگر ساختمان ۲۰ متر ارتفاع داشته باشد، باید حداقل ۱۰ سانتی‌متر با ساختمان کناری فاصله داشته باشد. اما برای ساختمان‌های بیش از ۸ طبقه یا با اهمیت زیاد، باید درز انقطاع بر اساس تغییرمکان جانبی غیرخطی و اثر P-Δ محاسبه شود. توجه کنید اگر ساختمان مجاور قدیمی باشد و خودش درز انقطاع نداشته باشد، کل فاصله مورد نیاز باید از طرف سازه شما تأمین شود و به‌همین دلیل ممکن است عرض درز بیشتر شود.

بررسی اصول مدلسازی نیم‌طبقه در سازه‌های بتنی با تأکید بر تحلیل چشمه اتصال

در مدلسازی نیم‌طبقه در سازه‌های بتنی، استفاده از ابزارهای کمکی ترسیمی به‌جای تعریف مستقیم Story یا Reference Plane در نرم‌افزار ETABS توصیه می‌شود. چرا که با تعریف Story، نرم‌افزار برش چشمه اتصال در محل اتصال تیر به ستون را محاسبه می‌کند، در حالی‌که در نبود Story و بدون تقسیم ستون، این محاسبه انجام نمی‌شود. با توجه به اینکه این گره‌ها نیز بخشی از قاب شکل‌پذیر محسوب می‌شوند، کنترل‌هایی مانند ستون قوی–تیر ضعیف باید برای آن‌ها نیز رعایت گردد. بنابراین، تقسیم ستون‌ها در محل اتصال نیم‌طبقه و در نظر گرفتن برش چشمه، حتی با محاسبات دستی، برای دقت بیشتر در طراحی ضروری است.

مسئولیت طراحی و نظارت بر شاسی‌کشی آسانسور در پروژه‌های ساختمانی

بر اساس مبحث پانزدهم مقررات ملی ساختمان، طراحی شاسی‌کشی آسانسور بر عهده طراح سازه و نظارت بر اجرای آن بر عهده ناظر سازه است. ناظر نمی‌تواند پس از دیوارچینی پروژه، بدون بررسی وضعیت شاسی‌کشی، اعلام پایان نظارت کند. در صورتی که نقشه‌ شاسی‌کشی در مدارک موجود نباشد، ناظر موظف است از طراح سازه درخواست نقشه کند یا نقشه شرکت آسانسور را پس از تأیید طراح، به‌عنوان مدرک رسمی بپذیرد. این جزئیات، خارج از استاندارد آسانسور تلقی نمی‌شود و ارائه و کنترل آن‌ها برای اخذ پایان‌کار الزامی است. بنابراین توجه ناظر تا پایان اجرای آسانسور ضروری است.

ضوابط طراحی کلاف رابط میان پی‌های منفرد و نواری

کلاف رابط یا شناژ، برای اتصال پی‌های منفرد و نواری در دو جهت متعامد ضروری است و نقش مهمی در یکپارچگی عملکرد پی و جلوگیری از نشست نامتقارن یا چرخش پی‌ها دارد. در سازه‌های یک‌طبقه با دهانه‌های بزرگ و شالوده‌های عمیق و پایدار، طبق بند ۹-۱۵ مقررات ملی ساختمان، استفاده از کلاف الزامی نیست. حداقل ابعاد کلاف رابط باید ۲۵×۲۵ سانتی‌متر با حداقل ۴ میلگرد طولی ۱۲ و خاموت‌های ۶ با فواصل حداکثر ۲۵ سانتی‌متر باشد. بر اساس بند ۹-۱۵-۳-۶-۲، کلاف برای نیروی کششی معادل ۱۰٪ بزرگ‌ترین نیروی محوری ستون‌های طرفین طرح می‌شود. میلگردهای طولی نیز باید ممتد یا در ستون کناری مهار شوند.

الزامات آیین‌نامه‌ای برای حداقل میلگرد کششی در تیرها

پیش از طراحی تیر، باید حداقل مقدار میلگرد کششی مطابق آیین‌نامه مشخص شود؛ حتی اگر نیاز واقعی مقطع به دلیل لنگر خمشی کم یا ابعاد بزرگ پایین باشد. آیین‌نامه محدودیت‌هایی برای استفاده از میلگردها قائل شده است: میلگردهای طولی در یک تیر باید حداکثر در دو نمره مختلف باشند و اختلاف قطر آنها نیز بیش از یک نمره نباشد. همچنین مقاومت اسمی تیر نباید کمتر از ۱.۳ برابر لنگر ترک‌خوردگی باشد. برای تعیین این لنگر، باید از مقاومت گسیختگی مصالح بنایی (FR) و فرمول‌های لنگر ترک بر اساس موقعیت تار خنثی و ممان اینرسی استفاده کرد تا حداقل آرماتور کششی به‌درستی تعیین شود.

نکات طراحی و اجرای دال‌های کنسول در سقف تیرچه‌بلوک و کامپوزیت

در طراحی سازه، جزئیات اجرای دال‌های کنسول در سقف‌های تیرچه‌بلوک یا کامپوزیت اهمیت بالایی دارد. اگر دال کنسول بین دو ستون قرار گیرد، امکان عبور تیر و اجرای مناسب فراهم است؛ اما اگر دال کنسول میان دو تیر واقع شود، پیچش زیادی به تیر وارد خواهد شد. در این حالت توصیه می‌شود کنسول بدون تیر اجرا شود تا لنگر به‌صورت گسترده توزیع شود. کمیته ایرانی نرم‌افزارهای مهندسی پیشنهاد می‌کند در صورت استفاده از تیر، تیر مقابل نیز به‌صورت گیردار اجرا شود تا انتقال متمرکز لنگر کاهش یابد و بین دهانه‌ها توزیع شود.