logo300x180
<linearGradient id="sl-pl-stream-svg-grad01" linear-gradient(90deg, #ff8c59, #ffb37f 24%, #a3bf5f 49%, #7ca63a 75%, #527f32)
0%
...

در صورت مشاهده هرگونه مشکل و یا وجود هرگونه پرسش از طریق پشتیبانی پیام خود را ارسال کنید.

دپارتمان پاسخگوی این بخش: پرسش علمی 

نکته های اجرایی

کنترل علمی ضخامت گروت در نصب صفحات فولادی

در اجرای صفحات فولادی، رعایت ضخامت مجاز گروت اهمیت زیادی دارد تا از بروز مشکلاتی مانند نرسیدن گروت به زیر صفحه یا جمع‌شدگی آن جلوگیری شود. طبق مبحث دهم مقررات ملی ساختمان (ویرایش ۱۴۰۱)، حداقل ضخامت گروت ۴ سانتی‌متر و حداکثر آن ۸ سانتی‌متر است. در صورتی که ضخامت کمتر از حد مجاز باشد، امکان باقی‌ماندن حباب هوا و عدم انتقال مناسب بار وجود دارد؛ و اگر بیش از حد باشد، به دلیل تبخیر آب در ضخامت بالا، افت حجم و جداشدگی گروت ممکن است رخ دهد. برای کنترل این حدود، لازم است بالاترین صفحه مبنا قرار گیرد و صفحات دیگر بر اساس آن تراز شوند. در مواردی که صفحات در حین بتن‌ریزی دچار اختلاف تراز شوند، با افزایش ارتفاع ستون در آن محل و اصلاح طرح سازه می‌توان مشکل را برطرف کرد. برداشت دقیق کدهای ارتفاعی در چند مرحله توسط نقشه‌بردار برای پیشگیری از خطا ضروری است.

وظیفه ناظر در صورت عدم حضور مجری ذی‌صلاح در پروژه

در طول اجرای پروژه، اگر قرارداد مجری ذی‌صلاح به هر دلیلی خاتمه یابد یا کارفرما نتواند با همان مجری ادامه دهد، موظف است به‌صورت کتبی موضوع تغییر یا تعویض مجری را به ناظر پروژه اطلاع دهد. در صورت عدم معرفی مجری جدید و ادامه ساخت‌وساز بدون حضور مجری ذی‌صلاح، ناظر باید مراتب را به‌صورت شفاف و مستند در گزارش‌های خود قید کرده و موضوع را فوراً به مرجع صادرکننده پروانه ساختمان اطلاع دهد. بی‌توجهی به این فرآیند ممکن است تبعات حقوقی و فنی برای تمام عوامل پروژه در پی داشته باشد. حضور مستمر و قانونی مجری ذی‌صلاح یکی از ارکان اصلی نظارت فنی و انطباق اجرای ساختمان با ضوابط مقررات ملی ساختمان است.

مسئولیت ناظران در حفر چاه فاضلاب ساختمان

حفر چاه در پروژه‌های ساختمانی مسئولیت مشترک چهار ناظر اصلی پروژه است. ناظر عمران باید موقعیت چاه جدید را نسبت به چاه قدیمی کنترل کند تا از حفر مجدد در محل قبلی جلوگیری شده و شرایط ژئوتکنیکی خاک نیز بررسی شود. ناظر معمار وظیفه دارد نصب صحیح کوله‌ها (حلقه‌های بتنی) را برای جلوگیری از ریزش خاک تضمین کرده و فضای بین دیواره چاه و کول‌ها را با مصالح مناسب پر کند. ناظر مکانیک مسئول هدایت صحیح لوله‌کشی فاضلاب به گلدونی چاه است. همچنین، ناظر برق باید وجود فیوز محافظ جان در تابلو برق را بررسی کند تا در صورت بروز اتصال، از برق‌گرفتگی احتمالی حفار (مقنی) جلوگیری شود. این هماهنگی میان ناظران برای ایمنی و عملکرد صحیح چاه الزامی است.

بررسی زنگ‌زدگی میلگرد: چه زمانی قابل‌قبول است؟

یکی از الزامات اصلی برای استفاده از میلگرد در آرماتوربندی، تمیز بودن سطح آن از هرگونه روغن، آلودگی یا زنگ‌زدگی است. زنگ‌زدگی‌های سطحی که با برس‌کشی قابل حذف هستند، معمولاً مشکلی ایجاد نمی‌کنند، اما در صورتی که خوردگی عمیق‌تر باشد، باید از روش‌هایی مانند ماسه‌پاشی یا شست‌وشو با فشار آب استفاده شود، مشروط بر اینکه آج میلگرد آسیب نبیند. اگر زنگ‌زدگی به حدی باشد که منجر به ایجاد حفره یا کاهش قطر مؤثر میلگرد شود، استفاده از آن مجاز نیست. برای جلوگیری از زنگ‌زدگی، میلگردها باید در محل دپوی مناسب، با فاصله حداقل ۱۰ تا ۱۵ سانتی‌متر از سطح زمین و دور از عوامل خورنده نگهداری شوند. در هر صورت، ارزیابی نهایی باید با هماهنگی طراح پروژه صورت گیرد تا تطابق با طراحی سازه حفظ شود.

محدودیت‌های هندسی اجرای وال‌پست طبق پیوست ششم

یکی از مهم‌ترین نکات اجرایی در دیوارهای غیرسازه‌ای، رعایت محدودیت‌های هندسی وال‌پست‌هاست. طبق پیوست ششم آیین‌نامه ۲۸۰۰، اگر طول آزاد دیوار (L) بیش از ۴ متر باشد، استفاده از وال‌پست قائم الزامی است. اگر ارتفاع آزاد دیوار (H) بیش از ۳.۵ متر باشد، باید از وال‌پست افقی استفاده کرد. همچنین فاصله بین دیوار و ستون یا قاب باید حداقل یک‌صدم ارتفاع طبقه باشد. در بالای دیوار هم فاصله جداسازی معادل خیز بلندمدت تیر و حداکثر ۲۵ میلی‌متر در نظر گرفته می‌شود. این بندها، مبنای مهندسی دقیقی برای اجرا ایجاد کرده‌اند.

مقایسه اقتصادی انواع وال‌پست در اجرای دیوارهای پیرامونی

استفاده از نبشی‌های سنتی برای اجرای وال‌پست، هم هزینه‌بر است و هم ممکن است با الزامات آیین‌نامه‌ای سازگار نباشد. به‌طور نسبی، اجرای وال‌پست با نبشی تقریباً سه برابر گران‌تر از استفاده از ناودانی منقطع خواهد بود. در مقابل، گیره قلاب اقتصادی‌ترین گزینه است و در شرایط مشابه، حدود یک‌ششم هزینه نبشی را دارد. علاوه بر صرفه‌جویی، گیره قلاب الزامات آیین‌نامه‌ای مانند پیوست ششم ۲۸۰۰ را نیز برآورده می‌کند. بنابراین، راهنمایی ناظر برای پرهیز از نبشی، اقدامی هوشمندانه برای کاهش هزینه و افزایش ایمنی اجرایی است.

کنترل میلگردگذاری دیوار برشی

در اجرای دیوارهای برشی، سه پارامتر میلگردگذاری باید دقیقاً کنترل شود: فاصله میلگردهای قائم (مثلاً ۱۵ سانتی‌متر)، فاصله میلگردهای افقی (مثلاً میلگرد ۱۴ هر ۲۰ سانت)، و آرایش میلگردهای سنجاقی. سنجاقی‌ها معمولاً فی ۸ با فاصله ۱۵ سانت و در ارتفاع هر ۲۰ سانت اجرا می‌شوند. در محل تقاطع شبکه میلگردها، معمولاً یک سنجاقی قرار داده می‌شود. در دیوارهای با طول بیشتر، فاصله سنجاقی‌ها می‌تواند تا ۱۵۰ سانتی‌متر افزایش یابد و در محل‌هایی با تمرکز نیرو یا مجاورت ستون‌ها، سنجاقی‌ها متراکم‌تر چیده می‌شوند. خم ۱۳۵ درجه در دو سر سنجاقی ضروری است و در صورت محدودیت اجرا، یک سر می‌تواند به صورت ۹۰ درجه باشد و در محل اجرا اصلاح شود.

شناخت انواع میلگرد در سازه‌های بتنی

میلگرد حرارتی برای مقابله با تنش‌های حرارتی سطحی در دال‌ها کاربرد دارد. میلگرد ممان منفی بالای تکیه‌گاه تیرها اجرا می‌شود. میلگرد ادکا در ناحیه اتصال تیر و ستون برای کنترل برش مورب استفاده می‌گردد. میلگرد طولی اصلی در راستای تیر برای تحمل کشش طراحی می‌شود. خاموت‌ها برای مهار نیروی برشی در تیر و ستون اجرا می‌شوند. میلگرد ژوئن بین دو تیرچه قرار می‌گیرد و معمولاً به‌صورت دو میلگرد بالا و پایین بسته می‌شود. در نهایت میلگرد نقره‌ای‌رنگی که از تیر بیرون زده، میلگرد ارت است که نقش انتقال جریان الکتریکی به زمین را دارد.

تنظیم آمپر مناسب برای جوشکاری اسکلت فلزی بر اساس قطر الکترود

در فرآیند جوشکاری اسکلت‌های فلزی، انتخاب آمپر مناسب بر اساس قطر الکترود اهمیت بالایی دارد. دستگاه جوش معمولاً در بازه ۴۰ تا ۴۲۰ آمپر قابل تنظیم است و به‌طور میانگین، به ازای هر میلی‌متر قطر الکترود، باید حدود ۳۰ تا ۳۵ آمپر در نظر گرفت. برای نمونه، الکترود با قطر ۳.۲۵ میلی‌متر به ۱۰۰ تا ۱۲۰ آمپر و الکترود ۴ میلی‌متری به ۱۲۰ تا ۱۴۰ آمپر نیاز دارد. این مقادیر برای جوش‌های تخت (افقی از بالا به پایین) تنظیم می‌شوند. در صورت جوشکاری به صورت قائم یا سربالا، به دلیل سختی کنترل حوضچه مذاب، باید حدود ۱۵٪ از آمپر کاسته شود تا کیفیت اتصال حفظ شود.

لزوم اجرای لایه رابیتس روی عایق یونولیت پیش از گچ‌کاری

طبق ضوابط مبحث سوم مقررات ملی ساختمان، پیش از گچ‌کاری روی عایق یونولیت، باید یک لایه رابیتس اجرا شود. دلیل آن این است که در برابر حرارت، یونولیت ذوب می‌شود و در نتیجه سطحی برای اتصال گچ باقی نمی‌ماند؛ در این حالت گچ ترک می‌خورد و فرو می‌ریزد. گرچه شیارهای یونولیت در شرایط عادی چسبندگی نسبی ایجاد می‌کنند، اما در دمای بالا این خاصیت از بین می‌رود. نصب رابیتس باید به گونه‌ای باشد که به اجزای سازه‌ای مانند پاشنه تیرچه آسیب نزند؛ اتصال نادرست با میخ ممکن است باعث شکستگی و ضعف سازه‌ای شود. انتخاب روش مناسب اتصال اهمیت زیادی دارد.

نکته های طراحی

تعیین تعداد گمانه‌های شناسایی زمین در پروژه‌های ساختمانی بر اساس نوع سازه و شرایط زمینمانه‌زنی، شناسایی زمین، ساختمان منفرد، انبوه‌سازی، فاصله گمانه‌ها، گودبرداری، مهندسی ژئوتکنیک

در بررسی تعداد گمانه‌های لازم برای شناسایی زمین در پروژه‌های ساختمانی، معیارها و استانداردهای مشخصی وجود دارد که بسته به نوع پروژه متفاوت است. برای ساختمان‌های منفرد، فاصله بین گمانه‌ها باید بین ۱۵ تا ۳۵ متر باشد و این فاصله به نوع لایه‌بندی زمین نیز بستگی دارد؛ اگر لایه‌بندی زمین یکنواخت باشد، تعداد گمانه‌ها بر اساس سطح اشغال ساختمان تعیین می‌شود و اگر زیر ۳۰۰ متر مربع باشد، تعداد کمتری نیاز است، اما برای سطوح بالاتر از ۱۰۰۰ متر مربع علاوه بر تعداد پایه، به ازای هر هزار متر مربع اضافی دو گمانه نیز باید افزوده شود. علاوه بر این، در صورت وجود گودبرداری عمیق‌تر از ۲۰ متر، تعداد گمانه‌ها باید ۵۰ درصد افزایش یابد. در پروژه‌های انبوه‌سازی نیز معیارها کمی متفاوت است؛ برای ساختمان‌هایی با بیش از ۱۲ طبقه، شرایط مشابه ساختمان منفرد اعمال می‌شود، اما برای ساختمان‌های بین ۵ تا ۱۲ طبقه فاصله گمانه‌ها بین ۳۰ تا ۶۰ متر است و برای ساختمان‌های کمتر از پنج طبقه در صورت لایه‌بندی یکنواخت، این فاصله بین ۵۰ تا ۱۰۰ متر و در غیر یکنواخت کمتر از ۳۰ متر تعیین می‌شود. در نهایت، نظر متخصص ژئوتکنیک در افزایش تعداد گمانه‌ها در شرایط خاص مانند گودبرداری‌های عمیق اهمیت بالایی دارد. این معیارها باعث می‌شود تعداد گمانه‌های لازم به‌درستی تعیین شود تا داده‌های ژئوتکنیکی دقیق و قابل اعتماد برای طراحی سازه فراهم گردد.

تحول در طراحی سازه‌های بیمارستانی با الزام طراحی عملکردی

از تاریخ ۱۴۰۳/۰۷/۰۱، اجرای دستورالعمل ۸۱۶ سازمان برنامه و بودجه برای طراحی عملکردی سازه‌های بیمارستانی الزامی شده است. این تحول، همراه با انتشار راهنمای ارزیابی و بهسازی سازه‌ها توسط مرکز تحقیقات، نقطه‌عطفی در جهت‌گیری طراحی سازه‌ها در کشور محسوب می‌شود. پیش از این، طراحی عملکردی بیشتر در مقاوم‌سازی و بهسازی با تکیه بر نشریه ۳۶۰ مطرح بود، اما اکنون وارد آیین‌نامه‌های طراحی سازه‌های جدید شده و به عنوان یک الزام، نه توصیه، تلقی می‌شود. بنابراین مهندسان طراح باید با درک این پارادایم شیفت، رویکرد خود را به‌روزرسانی کرده و آموزش‌های لازم برای طراحی عملکردی را فراگیرند تا هم در پروژه‌های بیمارستانی و هم در بهسازی‌های آتی، نقش مؤثری ایفا کنند.

بررسی مقاومت نوک و جداره شمع در حالت‌های فشاری و کششی

برای محاسبه ظرفیت باربری نوک شمع، باید فاصله نوک شمع تا تراز آب زیرزمینی را به‌درستی مشخص کرد. این فاصله می‌تواند به‌صورت متغیر باشد که در ضریب گامای آب ضرب می‌شود و سپس در مساحت نوک شمع لحاظ می‌گردد. در مورد مقاومت اصطکاکی شمع نیز، هنگام فشار وارد بر شمع، نیروی اصطکاکی​ در خلاف جهت نیرو عمل می‌کند. در حالت کششی نیز اصطکاک به‌صورت مخالف عمل می‌کند اما محاسبه آن ساده نیست و آیین‌نامه توصیه می‌کند از آزمایش بارگذاری استاتیکی استفاده شود. در نبود آزمایش، می‌توان مقاومت کششی اصطکاکی را بین ۷۰ تا ۸۵٪ مقدار فشاری آن در نظر گرفت.

لزوم استفاده از آرماتور گونه در فونداسیون‌های عمیق

در فونداسیون‌هایی با عمق بیش از ۹۰ سانتی‌متر، مطابق مبحث نهم مقررات ملی ساختمان، باید ضوابط تیرهای عمیق رعایت شود. در این حالت، استفاده از آرماتور گونه در دو وجه جانبی فونداسیون ضروری است. برای فونداسیونی به ارتفاع ۱.۵ متر، معمولاً شش میلگرد گونه (سه عدد در هر طرف) کافی است. این آرماتورها به‌دلیل فاصله زیاد بین مش بالایی و پایینی، نقش مؤثری در کنترل ترک‌های میانی دارند. هرچند آیین‌نامه مستقیماً به آرماتور گونه در فونداسیون اشاره نکرده، اما نقشه‌های اجرایی معمولاً تعداد محدودی از آن‌ها را در نظر می‌گیرند.

محاسبه ساده درز انقطاع ساختمان

برای ساختمان‌های تا ۸ طبقه، محاسبه درز انقطاع ساده است: ارتفاع کل ساختمان را در ۰.۵٪ ضرب کنید. حاصل، حداقل فاصله لازم از ساختمان مجاور است. مثلاً اگر ساختمان ۲۰ متر ارتفاع داشته باشد، باید حداقل ۱۰ سانتی‌متر با ساختمان کناری فاصله داشته باشد. اما برای ساختمان‌های بیش از ۸ طبقه یا با اهمیت زیاد، باید درز انقطاع بر اساس تغییرمکان جانبی غیرخطی و اثر P-Δ محاسبه شود. توجه کنید اگر ساختمان مجاور قدیمی باشد و خودش درز انقطاع نداشته باشد، کل فاصله مورد نیاز باید از طرف سازه شما تأمین شود و به‌همین دلیل ممکن است عرض درز بیشتر شود.

بررسی اصول مدلسازی نیم‌طبقه در سازه‌های بتنی با تأکید بر تحلیل چشمه اتصال

در مدلسازی نیم‌طبقه در سازه‌های بتنی، استفاده از ابزارهای کمکی ترسیمی به‌جای تعریف مستقیم Story یا Reference Plane در نرم‌افزار ETABS توصیه می‌شود. چرا که با تعریف Story، نرم‌افزار برش چشمه اتصال در محل اتصال تیر به ستون را محاسبه می‌کند، در حالی‌که در نبود Story و بدون تقسیم ستون، این محاسبه انجام نمی‌شود. با توجه به اینکه این گره‌ها نیز بخشی از قاب شکل‌پذیر محسوب می‌شوند، کنترل‌هایی مانند ستون قوی–تیر ضعیف باید برای آن‌ها نیز رعایت گردد. بنابراین، تقسیم ستون‌ها در محل اتصال نیم‌طبقه و در نظر گرفتن برش چشمه، حتی با محاسبات دستی، برای دقت بیشتر در طراحی ضروری است.

مسئولیت طراحی و نظارت بر شاسی‌کشی آسانسور در پروژه‌های ساختمانی

بر اساس مبحث پانزدهم مقررات ملی ساختمان، طراحی شاسی‌کشی آسانسور بر عهده طراح سازه و نظارت بر اجرای آن بر عهده ناظر سازه است. ناظر نمی‌تواند پس از دیوارچینی پروژه، بدون بررسی وضعیت شاسی‌کشی، اعلام پایان نظارت کند. در صورتی که نقشه‌ شاسی‌کشی در مدارک موجود نباشد، ناظر موظف است از طراح سازه درخواست نقشه کند یا نقشه شرکت آسانسور را پس از تأیید طراح، به‌عنوان مدرک رسمی بپذیرد. این جزئیات، خارج از استاندارد آسانسور تلقی نمی‌شود و ارائه و کنترل آن‌ها برای اخذ پایان‌کار الزامی است. بنابراین توجه ناظر تا پایان اجرای آسانسور ضروری است.

ضوابط طراحی کلاف رابط میان پی‌های منفرد و نواری

کلاف رابط یا شناژ، برای اتصال پی‌های منفرد و نواری در دو جهت متعامد ضروری است و نقش مهمی در یکپارچگی عملکرد پی و جلوگیری از نشست نامتقارن یا چرخش پی‌ها دارد. در سازه‌های یک‌طبقه با دهانه‌های بزرگ و شالوده‌های عمیق و پایدار، طبق بند ۹-۱۵ مقررات ملی ساختمان، استفاده از کلاف الزامی نیست. حداقل ابعاد کلاف رابط باید ۲۵×۲۵ سانتی‌متر با حداقل ۴ میلگرد طولی ۱۲ و خاموت‌های ۶ با فواصل حداکثر ۲۵ سانتی‌متر باشد. بر اساس بند ۹-۱۵-۳-۶-۲، کلاف برای نیروی کششی معادل ۱۰٪ بزرگ‌ترین نیروی محوری ستون‌های طرفین طرح می‌شود. میلگردهای طولی نیز باید ممتد یا در ستون کناری مهار شوند.

الزامات آیین‌نامه‌ای برای حداقل میلگرد کششی در تیرها

پیش از طراحی تیر، باید حداقل مقدار میلگرد کششی مطابق آیین‌نامه مشخص شود؛ حتی اگر نیاز واقعی مقطع به دلیل لنگر خمشی کم یا ابعاد بزرگ پایین باشد. آیین‌نامه محدودیت‌هایی برای استفاده از میلگردها قائل شده است: میلگردهای طولی در یک تیر باید حداکثر در دو نمره مختلف باشند و اختلاف قطر آنها نیز بیش از یک نمره نباشد. همچنین مقاومت اسمی تیر نباید کمتر از ۱.۳ برابر لنگر ترک‌خوردگی باشد. برای تعیین این لنگر، باید از مقاومت گسیختگی مصالح بنایی (FR) و فرمول‌های لنگر ترک بر اساس موقعیت تار خنثی و ممان اینرسی استفاده کرد تا حداقل آرماتور کششی به‌درستی تعیین شود.

نکات طراحی و اجرای دال‌های کنسول در سقف تیرچه‌بلوک و کامپوزیت

در طراحی سازه، جزئیات اجرای دال‌های کنسول در سقف‌های تیرچه‌بلوک یا کامپوزیت اهمیت بالایی دارد. اگر دال کنسول بین دو ستون قرار گیرد، امکان عبور تیر و اجرای مناسب فراهم است؛ اما اگر دال کنسول میان دو تیر واقع شود، پیچش زیادی به تیر وارد خواهد شد. در این حالت توصیه می‌شود کنسول بدون تیر اجرا شود تا لنگر به‌صورت گسترده توزیع شود. کمیته ایرانی نرم‌افزارهای مهندسی پیشنهاد می‌کند در صورت استفاده از تیر، تیر مقابل نیز به‌صورت گیردار اجرا شود تا انتقال متمرکز لنگر کاهش یابد و بین دهانه‌ها توزیع شود.